Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ nhất chốt kéo dài mốc thời gian ưu đãi thuế với xe điện chở người dưới 24 chỗ đến hết năm 2030, thay vì mốc tháng 2/2027.
Quy định mới tiếp tục duy trì mức thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi thấp trong giai đoạn từ năm 2026 đến hết năm 2030 đối với toàn bộ nhóm xe điện dưới 24 chỗ, trước khi chuyển sang mức thuế cao hơn từ năm 2031.
Chi tiết biểu thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện.
Giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư
Lý giải rõ hơn về quy định này, Chính phủ cho rằng việc Quốc hội thông qua ngay quy định cho phép tiếp tục áp dụng chính sách này với thời gian dài hơn (đến hết năm 2030 thay vì đến hết tháng 2/2027) thể hiện sự nhất quán trong chính sách, giúp người dân yên tâm chủ động trong kế hoạch tiêu dùng, chuyển đổi phương tiện.
"Và cũng giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư trung và dài hạn đối với dây chuyền sản xuất, phát triển sản phẩm, mở rộng mạng lưới phân phối, dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng, đầu tư hạ tầng trạm sạc và từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Nhất là đối với ngành công nghiệp ô tô, đây là yếu tố cần thiết vì đòi hỏi quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài và phụ thuộc nhiều vào sự phát triển của thị trường", Chính phủ nhấn mạnh.
Theo Chính phủ, việc tiếp tục ưu đãi thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện là cần thiết, xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính ổn định, minh bạch và dự báo được của chính sách thuế - là điều kiện tiên quyết để thị trường xe điện phát triển lành mạnh, bền vững.
Chính phủ dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các chính sách ưu đãi thuế đối với phương tiện xanh chỉ phát huy hiệu quả khi được xác định rõ lộ trình đủ dài, tạo điều kiện để chuỗi cung ứng, hạ tầng sạc và thói quen tiêu dùng được hình thành đồng bộ.
Việc không làm rõ lộ trình chính sách từ sớm có nguy cơ tạo tâm lý chờ đợi, làm chậm quá trình chuyển đổi phương tiện và không đạt được mục tiêu giảm phát thải mà Việt Nam đã cam kết tại COP26. Do đó, việc xác định ngay khung chính sách dài hạn đến năm 2030 mang ý nghĩa định hướng thị trường, phù hợp với vai trò kiến tạo của Nhà nước trong chuyển đổi xanh.
Chính phủ cho biết, bối cảnh quốc tế cho thấy việc chuyển đổi sang xe điện đang là nhu cầu tất yếu hiện nay, các quốc gia từ nhiều năm nay đều có chính sách hỗ trợ phát triển xe điện, từ việc hỗ trợ nghiên cứu phát triển đến hỗ trợ đầu tư hạ tầng và hỗ trợ cho người mua để khuyến khích nhằm mục đích bảo vệ môi trường.
Đơn cử, Trung Quốc đã phát triển ngành công nghiệp xe điện mạnh nhất, trong vòng 3 năm, Trung Quốc đã hỗ trợ 903 tỷ USD cho phát triển công nghiệp xe điện, có chính sách ưu đãi đầu tư hạ tầng trạm sạc, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và hỗ trợ người mua, giảm thủ tục hành chính liên quan (ở thành phố lớn, chỉ có xe điện mới được lưu hành 7 ngày/tuần, còn xe xăng ít nhất một ngày không được lưu hành).
Trong khi đó, Mỹ hỗ trợ 5.000 USD một xe điện, tương tự với EU. Tuy nhiên, ở Việt Nam đến nay vẫn chưa có cơ chế hỗ trợ xe điện toàn diện.
Chính phủ khẳng định, quy định kéo dài thời hạn áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện chạy pin đến hết năm 2030 hoàn toàn phù hợp với các mục tiêu chính sách thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô điện và các ngành công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.
Đồng thời, chính sách này phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường, thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam tại COP26 và phù hợp bối cảnh thế giới và trong nước về chuyển đổi phương tiện thân thiện môi trường, giảm phụ thuộc cũng như giảm sử dụng nguyên liệu hóa thạch do nguồn cung ngày càng khan hiếm và đắt đỏ.
Chính phủ cho rằng việc tiếp tục ưu đãi thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện là điều kiện tiên quyết để thị trường xe điện phát triển lành mạnh, bền vững.
Chính phủ khẳng định "hài hòa lợi ích"
Chính phủ cho hay, đã đánh giá tác động và thấy rằng chính sách này về tổng thể đảm bảo hài hòa về lợi ích.
Cụ thể, với người dân, chính sách này góp phần giảm thuế, hạ giá thành sản phẩm và giúp người dân chủ động có kế hoạch tiêu dùng, đặt mua xe điện,… góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh, cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ môi trường, qua đó, nâng cao sức khỏe và đời sống người dân.
Chính sách này, theo Chính phủ, cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân tiếp cận phương tiện phát thải thấp trong bối cảnh thị trường xe điện trong nước đang trong giai đoạn phát triển, chi phí đầu tư ban đầu của xe điện vẫn cao hơn xe xăng.
Với doanh nghiệp, chính sách này tạo niềm tin về tính ổn định, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư trung và dài hạn đối với dây chuyền sản xuất, phát triển sản phẩm, mở rộng mạng lưới phân phối, dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng, đầu tư hạ tầng trạm sạc và từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Với ngành công nghiệp ô tô nói chung, đây là yếu tố cần thiết vì hoạt động đầu tư sản xuất ô tô đòi hỏi quy mô vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài và phụ thuộc nhiều vào quy mô phát triển của thị trường.
Chính sách cũng góp phần hỗ trợ định hướng đầu tư sản xuất, lắp ráp xe điện trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và từng bước hình thành hệ sinh thái kỹ thuật liên quan, phù hợp với xu thế chuyển đổi công nghệ của ngành công nghiệp ô tô. Qua đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể đồng hành cùng Chính phủ trong việc thực hiện cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường.
Với môi trường, chính sách kéo dài ưu đãi về thuế cho xe điện được nhận định góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải từ hoạt động giao thông vận tải, cải thiện chất lượng môi trường không khí.
Chính phủ cho rằng chính sách này cũng góp phần giảm trực tiếp các chất gây ô nhiễm không khí như CO₂, NOx, SO₂, CO và bụi mịn tại khu vực đô thị, đặc biệt ở các thành phố lớn có mật độ giao thông cao; góp phần giảm ô nhiễm tiếng ồn giao thông.
Về mặt kinh tế - xã hội, theo lý giải của Chính phủ, việc tiếp tục gia hạn chính sách ưu đãi có thể giúp giảm thiểu chi phí tuân thủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia, đặc biệt là các cam kết liên quan đến phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Trong trường hợp không tuân thủ, quốc gia sẽ phải đối mặt với các nghĩa vụ tài chính bổ sung, điển hình là việc mua tín chỉ các-bon khi tổng lượng phát thải vượt quá ngưỡng đã được xác định.
Chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện với môi trường
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng việc gia hạn chính sách đối với xe điện là rất cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi xanh và đối mặt với những thách thức về an ninh năng lượng. Thực tế tại một số quốc gia châu Âu cho thấy, các chính phủ từng áp dụng cả hỗ trợ tài chính trực tiếp để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.
"Nếu không có chính sách ưu đãi, người tiêu dùng sẽ khó có thể thay đổi nhanh chóng. Ngay cả khi đã nhận thấy ưu điểm của xe điện, người đang sử dụng xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch vẫn cần thời gian để thích nghi và cân nhắc", bà Lan nói.
Giảm phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch giúp ổn định cán cân thanh toán, tăng cường an ninh năng lượng quốc gia và giảm rủi ro giá dầu toàn cầu.
PGS.TS Đỗ Văn Dũng
Cùng quan điểm, PGS.TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội ô tô và thiết bị động lực TP.HCM, cho biết, nước ta đang nhập khẩu hàng chục triệu tấn xăng dầu mỗi năm, chi phí ngoại tệ lớn và dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá dầu thế giới. Và nếu chuyển sang xe điện giúp giảm đáng kể tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch.
Ông Dũng dẫn tính toán của các hiệp hội ngành, giai đoạn 2026-2030, chỉ riêng việc thay thế một phần xe xăng dầu bằng xe hybrid và điện có thể tiết kiệm khoảng 26.000 tỷ đồng chi phí nhiên liệu và 28.000 tỷ đồng chi phí dầu thô nhập khẩu trong vòng đời xe.
"Chính sách còn tạo động lực phát triển chuỗi cung ứng nội địa: pin, động cơ điện, trạm sạc… Hỗ trợ các doanh nghiệp như VinFast mở rộng sản xuất, thu hút FDI, tạo việc làm chất lượng cao trong ngành công nghệ cao. Về dài hạn, giảm phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu giúp ổn định cán cân thanh toán, tăng cường an ninh năng lượng quốc gia và giảm rủi ro giá dầu toàn cầu", ông Dũng phân tích.
Ông Đoàn Hùng Vũ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp, cho rằng, việc kéo dài ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt không chỉ góp phần giảm ô nhiễm không khí, tiếng ồn tại đô thị mà còn mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp mới, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Song, chính sách này cần đi kèm phát triển hạ tầng trạm sạc, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và thúc đẩy chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện với môi trường.
"Cần sớm ban hành quy định bắt buộc các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin đã qua sử dụng; xây dựng hệ thống thu gom, xử lý chuyên nghiệp; đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ tái chế, thay thế pin thế hệ cũ bằng các loại pin an toàn hơn", ông Vũ nhấn mạnh.
Theo VTC News
