Áp lực lớn lên hệ thống ngân hàng
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025 – Triển vọng 2026, các nhà quản lý và chuyên gia kinh tế đều chung nhận định: mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong giai đoạn 2026–2030 là thách thức rất lớn nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng.
 |
| Quang cảnh Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025 – Triển vọng 2026 sáng ngày 16/12. |
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết, tăng trưởng cao và bền vững là yêu cầu chiến lược để Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển và hướng tới nhóm nước thu nhập cao. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần thay đổi cách thức huy động và phân bổ nguồn lực tài chính, thay vì tiếp tục dồn gánh nặng lên hệ thống ngân hàng.
Tính đến cuối tháng 11/2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã vượt 18,2 triệu tỷ đồng, tăng hơn 16% so với cuối năm trước. Dù tín dụng đã được định hướng vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghệ cao, nhưng áp lực vốn trung và dài hạn vẫn rất lớn, trong khi nguồn vốn huy động của ngân hàng chủ yếu là ngắn hạn.
Nguy cơ mất cân đối nguồn lực
Theo Ngân hàng Nhà nước, hơn 80% tiền gửi trong hệ thống là vốn ngắn hạn, trong khi nhiều dự án hạ tầng, công nghiệp, chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn vốn dài hạn. Điều này làm gia tăng rủi ro kỳ hạn cho các tổ chức tín dụng và hạn chế khả năng mở rộng tín dụng an toàn trong dài hạn.
Ngoài ra, một số chương trình tín dụng đặc thù như nhà ở xã hội, nhà ở công nhân vẫn gặp khó do nguồn cung dự án hạn chế và cơ chế triển khai chưa đồng bộ.
Các chuyên gia cho rằng, nếu tiếp tục dựa vào tín dụng ngân hàng làm kênh dẫn vốn chủ đạo, rủi ro hệ thống sẽ gia tăng, nhất là trong bối cảnh các ngân hàng phải tuân thủ các chuẩn mực an toàn ngày càng cao như Basel III.
Thị trường vốn chưa phát huy vai trò
Nhiều ý kiến tại diễn đàn nhấn mạnh rằng, để đạt tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần một “cuộc cách mạng” về cơ cấu vốn, trong đó thị trường vốn phải đóng vai trò dẫn vốn trung và dài hạn.
Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, để đạt tăng trưởng GDP bình quân 9–10%/năm, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 39% GDP. Tuy nhiên, hiện nay quy mô tín dụng ngân hàng/GDP của Việt Nam đã ở mức rất cao, trong khi thị trường vốn phát triển chưa tương xứng.
Thị trường chứng khoán Việt Nam mới đạt khoảng hơn 60% GDP, thấp hơn nhiều nước trong khu vực. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng còn khiêm tốn, chưa đủ sức chia sẻ gánh nặng vốn dài hạn với hệ thống ngân hàng.
Thiếu vắng nhà đầu tư tổ chức
Đại diện các quỹ đầu tư chỉ ra rằng cấu trúc nhà đầu tư trên thị trường vốn Việt Nam còn mất cân đối. Nhà đầu tư cá nhân chiếm phần lớn giao dịch, trong khi vai trò của các nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư, quỹ hưu trí còn rất hạn chế.
Tỷ lệ tài sản các quỹ đầu tư so với GDP của Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất khu vực. Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện mới chỉ thu hút số lượng người tham gia khiêm tốn, chưa phát huy vai trò là nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Điều này khiến thị trường thiếu ổn định, dễ bị chi phối bởi tâm lý ngắn hạn và kém hấp dẫn với dòng vốn đầu tư nước ngoài.
Cần chiến lược vốn dài hạn và đồng bộ
Các chuyên gia thống nhất rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần phát triển cân bằng hệ thống tài chính, trong đó thị trường vốn giữ vai trò trung tâm cho vốn trung – dài hạn, còn tín dụng ngân hàng tập trung hỗ trợ sản xuất – kinh doanh hiệu quả.
Giải pháp được đề xuất gồm: hoàn thiện thể chế tài chính; nâng hạng thị trường chứng khoán; phát triển các quỹ đầu tư chuyên biệt cho chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo; thúc đẩy đầu tư công làm “vốn mồi” để dẫn dắt dòng vốn tư nhân.
Chỉ khi tái cấu trúc hiệu quả cơ cấu vốn, khơi thông các kênh đầu tư dài hạn và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, Việt Nam mới có thể tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030.
TH
